Cайт ранги: A A


Депутат фикри

Қодир ЖЎРАЕВ: Европага йўл

Қодир ЖЎРАЕВ: Европага йўл

Мамлакатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёевнинг 8-9 октябрь кунлари Франция Президенти Эммануэл Макрон таклифига кўра, ушбу мамлакатга амалга оширган расмий ташрифи, шубҳасиз, тарихий аҳамиятга эга. Бу Президентимизнинг ўз лавозимига киришганидан бери Европа қитъасига илк ташрифи ҳисобланади.

Ушбу тарихий муҳим ташриф дастури ЮНЕСКО бош қароргиҳидан бошланди. Бу ерда мамлакатимиз раҳбари ушбу нуфузли халқаро ташкилот раҳбари Одри Азуле хоним билан учрашди.

Маълумки, ЮНЕСКО БМТнинг таълим, фан, маданият ва оммавий коммуникациялар соҳасидаги ихтисослашган ташкилотларидан бири ҳисобланади. 1946 йилда ташкил топган мазкур ташкилотнинг низомида “уруш ғоялари инсон онгида пайдо бўлади, шу боис инсон онгида тинчлик ғояларини мустаҳкамлаш лозим” деган олийжаноб ҳикмат битиб қўйилган. Ташкилотнинг асосий мақсади таълим, фан, маданият ва оммавий коммуникацияларни ривожлантириш орқали дунёда барқарор тинчлик ўрнатилишига ҳисса қўшиш ҳисобланади.

Ўзбекистон ЮНЕСКОга 1993 йилда аъзо бўлиб кирган, чорак асрдан бери самарали ҳамкорлик қилиб келмоқда. Жумладан, Ўзбекистондаги Хивадаги Ичон қалъа мажмуи (1990 й.), Бухоро шаҳарининг тарихий маркази (1993 й.), Шаҳрисабз шаҳрининг тарихий маркази (2000 й.), Самарқанд шаҳрининг тарихий обидалари ”Самарқанд — маданиятлар чорраҳасида” номи остида (2001 й.) ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон мероси рўйхатига киритилган бўлиб, халқаро муҳофазага олинган.

Бундан ташқари, Бойсун туманининг маданий муҳити (2001 й.), Шашмақом — Марказий Осиё мумтоз мусиқаси (2003 й.), “Катта ашула” (2009 й.), “Наврўз” – халқ анъаналари (2010 й.) каби бир қатор халқ ижодий мероси намуналари ЮНЕСКО томонидан Инсониятнинг номоддий маданий мероси дурдоналари деб эълон қилинган. Тошкент шаҳрида сақланаётган Муқаддас «Усмон Қуръони» (2000 й.) ҳамда Ўзбекистон Фанлар академияси қошидаги Шарқшунослик қўлёзмалар институти кутубхонаси ( 2000 й.) ЮНЕСКОнинг «Жаҳон хотираси» халқаро дастури рўйхатига киритилган.

Бундан ташқари, Ватанимизнинг шонли ўтмиши билан боғлиқ қатор тарихий саналар ЮНЕСКО томонидан халқаро миқёсда кенг нишонлаб келинмоқда. Жумладан, ўтган давр мобайнида Мирзо Улуғбек таваллудининг 600 йиллиги (1994 й.), Соҳибқирон Амир Темур таваллудининг 660 йиллиги (1996 й.), Бухоро ва Хива шаҳарларининг 2500 йиллиги (1997 й.), Имом Бухорийнинг 1225 йиллиги ва Аҳмад ал-Фарғонийнинг 1200 йиллиги (1998 й.),   «Алпомиш» достонининг 1000 йиллиги (1999 й.), Камолиддин Беҳзод таваллудининг 545 йиллиги (2000 й.), «Авесто»нинг 2700 йиллиги (2001 й.) Термиз шаҳрининг 2500 йиллиги ва Шаҳрисабз шаҳрининг 2700 йиллиги (2002 й.), Абдухолиқ Ғиждувоний таваллудининг 900 йиллиги (2003 й.) Қарши шаҳрининг 2700 йиллиги ва Хоразмдаги Маъмун академияси 1000 йиллиги (2006 й.), Марғилон шаҳрининг 2000 йиллиги ва Самарқанд шаҳрининг 2750 йиллиги (2007 й.) , Тошкент шаҳрининг 2200 йиллиги (2008 й.) юбилей саналари ЮНЕСКО шафеълигида нишонлангани фикримиз далилидир.

Мамлакатимизда таълим ва фан соҳаларида ҳам ЮНЕСКОнинг турли лойиҳа ва дастурлари амалга оширилмоқда.

Президентимиз Шавкат Мирзиёев ва О.Азуле ўртасидаги бўлиб ўтган самимий ва дўстона мулоқот чоғида ўзаро ҳамкорликни янада чуқурлаштиришга келишиб олинди. Учрашув ва мулоқотлар сўнггида кейинги икки йил давомида Ўзбекистон ва ЮНЕСКО ўртасидаги ўзаро ҳамкорлининг асосий йўналишларини қамраб олувчи Ҳаракатлар режаси қабул қилинди.

Шундан сўнг мамлакатимиз раҳбарининг Францияга ташрифи дастуридан жой олган қатор муҳим учрашув ва тадбирлар бўлиб ўтди.

Франция мамлакатимиз мустақиллигини биринчилардан бўлиб, 1992 йил 3 январда эътироф этган ва мана 27 йилдирки, давлатимиз суверенитетини ва ҳудудий яхлитлигини тўлиқ қўллаб-қувватлаб келаётир. Буни ўзбек халқи ҳеч қачон унутмайди ва ҳамиша қадрлайди.

Таъкидлаш жоизки, биз мустақиллигимизнинг ўтган даври мобайнида давлатчилик институтларини шакллантириш ва ривожлантиришда бир қатор ривожланган давлатлар қатори Франциянинг илғор тажрибасини ҳам ўргандик. Чунончи, 1991-1992 йилларда мустақил Ўзбекистон Республикаси Конституциясини ишлаб чиқишда аксарият демократик мамлакатлар қатори француз конституциявий тажрибасидан ҳам кенг фойдаланилди. Ўзбекистон Республикасининг сиёсий тизими ҳамда давлатчилик институтларини шакллантириш ва ривожлантириб боришда Франциянинг 1958 йилда қабул қилинган V Республика Конституция асосида шаклланган сиёсий тизими ва институтларининг илғор тажрибаларидан ҳам унумли фойдаланиб келинмоқда.

Мустақиллик йилларида французлар Ўзбекистон иқтисодиётига қарийб бир миллиард доллар сармоя киритди. Жумладан, Бухоро нефтни қайта ишлаш заводи, Тошкент халқаро аэропортига ҳаво навигацияси радарларини ўрнатиш бўйича қатор лойиҳалар амалга оширилди. 2017 йилда икки мамлакат ўртасида ўзаро товар айланмаси 250 миллион еврони ташкил этган бўлса, жорий йилнинг саккиз ойи давомида ушбу кўрсаткич салкам 150 миллионни ташкил этди. Бироқ бу кўрсаткич бизнинг иқтисодий салоҳиятимиз ва имкониятларимизга мувофиқ келмайди. Шундай экан, мазкур ташриф мамлакатларимиз ўртасидаги савдо-иқтисодий ҳамкорликни мустаҳкамлашга катта туртки беради.

Сўнгги икки йилдан бери мамлакатларимиз ўртасидаги муносабатларда анча жонланиш кузатилаётгани ҳеч кимга сир эмас. Айниқса, ўзбек ва француз ишбилармонлари, хусусан, туризм, енгил саноат, машинасозлик, атом энергетикаси каби соҳалардаги ишлаб чиқарувчилар ўртасида ўзаро ҳамкорликка интилиш тенденциялари тобора кучайиб бормоқда.

Айни чоғда ўзаро муносабатлар ривожида парламентлараро ҳамкорлик ҳам муҳим ўрин тутади. Франция парламентининг ҳар иккала палатасида ва Олий Мажлиснинг ҳар иккала палатасида парламентлараро дўстлик гуруҳлари фаолият юритмоқда. Ўзбек ва француз парламентарийлари ўртасида ўзаро делегациялар алмашинуви, қонун ижодкорлиги ва назорат-таҳлил фаолияти бўйича ҳамкорлик доимий йўлга қўйилган.

Таъкидлаш лозимки, Ўзбекистон ва Франциянинг аксарият ички сиёсий ва халқаро глобал муаммоларни ҳал қилиш борасидаги позициялари ҳам бир-бирига анча монанддир. Бунинг тасдиғи сифатида бугунги кунда Ўзбекистонда Ҳаракатлар стратегияси доирасида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар Франция раҳбарининг сиёсий ва иқтисодий модернизация, қонун устуворлиги ва одил судловни таъминлаш, инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, ҳокимият органлари фаолиятини халқ ва давлат манфаатларига хизмат қилишга йўналтиришга оид ислоҳотлар дастурига жуда ўхшашлигини қайд этиш мумкин. Бундан ташқари, икки давлатнинг халқаро сиёсий майдонда содир бўлаётган воқеа-ҳодисаларга нисбатан билдираётган муносабати, можароларни тинч йўл билан ҳал этишга бўлган интилиши, мустақил ташқи сиёсат юритиши Ўзбекистон — Франция муносабатларида ўзаро муштараклик мавжудлигидан далолат беради.

Парижда бўлиб ўтган олий даражадаги учрашув ва музокаралар давомида Шавкат Мирзиёев Эммануэл Макронга Францияга таклифи ҳамда Ўзбекистон делегациясига кўрсатилган меҳмондўстлик учун самимий миннатдорлик билдириб, икки мамлакатни буюк аждодимиз Соҳибқирон Амир Темур ва Франция қироли Карл VI давридан буён ўрнатилган ўзаро ҳурмат ва савдо алоқалари боғлаб турганига алоҳида эътибор қаратди.

Франция Президенти Ўзбекистонда амалга оширилаётган кенг миқёсли янгиланишларни қўллаб-қувватлаб, мамлакатимизнинг Марказий Осиё минтақасида тинчлик ва яхши қўшничиликни мустаҳкамлаш, қулай ҳамкорлик муҳитини яратишга қаратилган ташқи сиёсатига юқори баҳо берди.

Президентимизнинг ташрифи арафасида Париж шаҳрида Европа тикланиш ва тараққиёт банки ҳамда Франция тадбиркорлари ҳаракати — «МЕДЕФ» билан биргаликда икки мамлакат тадбиркорлари ва ишбилармонлари иштирокида махсус бизнес форумнинг ташкил этилгани ва унинг якунида Европанинг илғор тажрибаси, билимлари ва технологиялари асосида истиқболли лойиҳаларни амалга ошириш бўйича муҳим келишувларга эришилгани ушбу ташрифнинг аҳамиятини янада оширди.

Бизнес форум натижалари ўлароқ, Франциянинг «Эйрбас», «Тоталь», «Тоталь Эрен», «Винчи», «Орано», «Веолия», «Фивс Штейн», «Буиг», «Ранжис» ва бошқа кўплаб компаниялари билан ҳамкорликда умумий қиймати қарий 5 миллиард еврони ташкил этувчи лойиҳаларни амалга оширишга келишиб олинди.  

Франция Президенти билан бўлиб ўтган учрашувда маданият ва санъат, туризм, фан ва техника, таълим, соғлиқни сақлаш, археология соҳаларида ҳамкорликни кенгайтириш масалалари ҳам муҳокама қилинди. Шавкат Мирзиёев яқиндагина Ўзбекистон Республикаси Президентининг алоҳида қарори асосида Франция фуқаролари учун Ўзбекистонга кириш визалари бекор қилинганини қайд этди.

Умуман, Президентимизнинг ушбу мамлакатга ташрифи ғоят самарали ўтганини алоҳида таъкидлаш лозим. Жумладан, Ўзбекистонда Страсбург университети ва Пантеон Сорбонна университети Париж академияси филиалларини очиш ҳамда ушбу филиалларда муҳандислик, қишлоқ хўжалиги, туризм каби йўналишлар бўйича мутахассислар тайёрлаш ишларини йўлга қўйиш борасида муҳим келишувларга эришилди. Бундан ташқари, 2021 йилда жаҳонга машҳур Лувр музейида Ўзбекистон тарихига бағишланган махсус кўргазма ўтказиш хусусида келишув имзоланда.

Ташриф доирасида 10 та ҳукуматлараро ва идоралараро ҳужжат имзоланди. Мазкур ҳужжатлар асосан автомобиль транспорти, туризм, ҳарбий-техникавий ҳамкорлик, техник кўмак, космосни тадқиқ этиш, инвестиция лойиҳаларини молиялаштириш, маданият ва бошқа соҳаларга оид турли битим ва шартномалардир.

Хулоса қилиб айтганда, мамлакатимиз раҳбарининг Францияга амалга оширган ташрифи, шубҳасиз, тарихий аҳамиятга эга. Зеро, Ўзбекистондек жадал ривожланаётган, аксарият халқаро ва минтақавий масалалар бўйича ўзининг қатъий позициясига эга нуфузли мамлакат етакчисининг Европадаги энг йирик давлатларидан бирига сафари йирик сиёсий воқеадир. Мамлакатимиз ҳаётида жиддий ўзгаришлар юз бераётган, жамиятимизнинг турли жабҳаларида кенг кўламли ислоҳотлар тобора чуқурлашаётган ҳозирги муҳим паллада ривожланган давлатлар, хусусан, Франция билан муносабатларни янада ривожлантириш ва юқори босқичга кўтариш Ўзбекистон учун нафақат амалий, балки стратегик аҳамият касб этади.

Ишончимиз комилки, мамлакатимиз раҳбарининг мазкур ташрифи Франциядек етакчи давлат билан турли соҳаларда ҳамкорлик борасида янги саҳифа очади. Европа томон йўл очган мазкур ташриф тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни мамлакатимиз иқтисодиётига жалб қилиш, савдо-иқтисодий, маданий-гуманитар, илмий-техникавий алоқаларни мустаҳкамлаш, бизнес-тузилмалар ўртасида ҳамкорликни ривожлантириш учун қулай имкониятлар яратади. Бу эса, ўзбек ва француз халқларининг туб миллий манфаатларига ҳар томонлама мос келади.

Қодир ЖЎРАЕВ,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати,

Ўзбекистон “Адолат” СДП фракцияси аъзоси


Кўришлар сони: 1747

Депутатлар минбари

Янгиликлар

11.12.2018
Депутатларнинг эътирози ва жиддий танқидига учраган қонун лойиҳаси янги ном билан қайта кўриб чиқилди

Аввал хабар берганимиздек, Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг яқинда бўлиб ўтган мажлисида «2019...

10.12.2018
Қонун лойиҳаси парламент аъзоларининг эътирозига, жиддий танқидига сабаб бўлди

2018 йил 10 декабрь куни Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг навбатдаги мажлиси бўлиб ўтди. Мажлис...

07.12.2018
Тараққиётимизнинг мустаҳкам кафолати

“Ўзэлтехсаноат” акциядорлик компаниясида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганлигинин...

Тадбирлар тақвими